03 grudnia

03 grudnia

ROZTOCZE I JEGO CERKWIE, CZ.3, TRASA: HUTA RÓŻANIECKA- KOWALÓWKA- GORAJEC-CHOTYLUB

ROZTOCZE I JEGO CERKWIE, CZ.3, TRASA: HUTA RÓŻANIECKA- KOWALÓWKA- GORAJEC-CHOTYLUB

Zapraszam na kolejną wycieczkę cerkiewnym szlakiem Roztocza.




Trasa:






HUTA RÓŻANIECKA- KOWALÓWKA: 12, 7/13,2 KM
KOWALÓWKA GORAJEC: 4 KM
GORAJEC- CHOTYLUB: 6,5 KM

CAŁA TRASA: OK 25 KM, OK. 25 MIN

OGLĄDANIE HUTY RÓŻANIECKIEJ: OK 20 MIN
OGLĄDANIE CERKWI W KOWALÓWCE: OK 15 MIN
OGLĄDANIE GORAJCA:  OK 30 MIN (W SEZONIE ZATRZYMUJĄC SIĘ NA PIWO: OK. 1 h)
OGLĄDANIE CERKWI W CHOTYLUBIU: OK. 15 MIN

CAŁA WYCIECZKA: OK. 2- 2,5 h





Huta Różaniecka

To pierwsza miejscowość w woj. podkarpackim, do której samodzielnie dojechałam:)
Planując wycieczkę po, ogólnie rzecz ujmując, okolicach naszego noclegu jakoś umknęło mi to, że wyjedziemy z woj. lubelskiego.
Ale kiedy tylko przejechaliśmy granicę województw i wyściubliśmy nosy z Lubelszczyzny to od razu ukazała nam się (dla nas) istna nowość i egzotyka - krzyż pańszczyźniany (za nim - bocian na gnieździe), przypominając, że w tym samym momencie co województw przejechaliśmy równie granicę dwóch zaborów (rosyjskiego/austriackiego). 
Zaraz potem w oddali zauważyliśmy ruiny cerkwi i - teraz już to wiemy - jest to niechybnie kolejny znak, że jest się na Podkarpaciu.





Huta Różaniecka to wieś w województwie podkarpackim, w powiecie lubaczowskim, w gminie Narol

Zobacz także: 

Tereny te porastały lasy, które przetrzebili hutnicy, dymarze, maziarze i węglarze.  Potem osiedlili się tam osadnicy Mazurscy i założyli wieś na początku XVIII wieku - wówczas na terenie Płazowa, która to wieś początkowo nazywała się Huta Płazowska lub Huta Prosta Płazowska.

Zobacz także: 

Był to ośrodek przemysłu leśnego W 1713 roku założono Hutę szkła. W 1939 roku wieś zamieszkiwało 1400 mieszkańców ( 200 Ukraińców, 1195 Polaków i 5 Żydów). 24, 26, 29 czerwca i 3 lipca 1943 wieś spacyfikowali Niemcy. W wyniku ich akcji wywieziono do obozów lub zamordowano większość mieszkańców. Zdarzenia te upamiętnia kamień pod kościołem. W 1945 roku podczas Akcji „Wisła” wysiedlono 18 Ukraińców (czyli tylu ich zostało z 200 w 1939). 


Cerkiew Św. Mikołaja

Cerkiew zbudowana została w XIX w. (pierwsza połowa/połowa), w miejscu starszej, drewnianej cerkwi. Należała parafii greckokatolickiej w Płazowie. Cerkiew z  drewnianą dzwonnicą została 26 VI 1943 roku spalona przez Niemców podczas akcji pacyfikacyjnej, pozostały tylko ruiny z cmentarzem (z krzyżami z XVII i początku XIX wieku).


Po prawej stronie drogi kościół, po lewej ruiny cerkwi:





















Widok na kościół po drugiej stronie drogi:





Kowalówka

Do 1948 miejscowość nazywała się Freifeld. znajduje się w województwie podkarpackim, w powiecie lubaczowskim, w gminie Cieszanów. Założona w latach 80. XVIII wieku w ramach kolonizacji józefińskiej  - stąd nazwa Freifeld.



Cerkiew Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy

Dawna cerkiew greckokatolicka. Wpisana na listę zabytków i włączona do podkarpackiego Szlaku Architektury Drewnianej.
Cerkiew zbudowano w 1767 r.  W 1813 wykonano generalny remont świątyni. W 1915 została uszkodzona w wyniku ostrzału w trakcie działań wojennych. Po 1947 o wysiedleniu ludności ukraińskiej przejęta i użytkowana przez rzymskokatolicki.













Gorajec

W latach 1977-1981 miejscowość nazywała się Dąbrowa. Wieś w województwie podkarpackim, w powiecie lubaczowskim, w gminie Cieszanów. Pierwsze ślady osadnictwa na tym terenie pochodzą z czasów neolitu. Gorajec założony został w 1564 roku na prawie wołoskim na gruntach sąsiedniej wsi Żuków przez hetmana wielkiego koronnego i starostę lubaczowskiego Jana Tarnowskiego. Nosił początkowo nazwę Horajec i do końca XVIII wieku wchodził w skład dóbr starostwa lubaczowskiego. W 1921 roku we wsi mieszkały 994 osoby, w większości wyznania greckokatolickiego. We wsi istniał Dom Narodowy, w którym mieściły się sale szkolne, czytelnia Proswity oraz sklep spółdzielczy. W latach 1944-1947 mieszkańców wsi narodowości ukraińskiej wysiedlono, a wieś spalono.6 kwietnia 1945 oddziały Wojsk Wewnętrznych, MO i cywilne polskie bandy liczące łącznie ok. 300 osób podczas akcji pacyfikacyjnej zamordowali około 170 osób. W latach 50. XX wieku w Gorajcu powstał PGR. Od 2008 roku odbywają się w Gorajcu nieformalne spotkania pasjonatów kultury ludowej – FolkowiskaW ogóle w centrum Gorajca, właśnie przy cerkwi, widać infrastrukturę turystyczną.



Cerkiew Narodzenia Najświętszej Maryi Panny

Cerkiew należy do najstarszych obiektów drewnianego budownictwa cerkiewnego w Polsce. Oprócz niej z tego okresu i na tym terenie zachowała się w Polsce cerkiew w Radrużu i dwie cerkwie na ukraińskim Roztoczu. Do początku lat 90. XX w. cerkiew datowana była na połowę XVIII w., w związku z czym nie wzbudzała większego zainteresowania. Badania przeprowadzone przy okazji remontu w 1995 r. wykazały, że cerkiew jest o 200 lat starsza. Wpisana na listę zabytków w 1986 i włączona do podkarpackiego Szlaku Architektury Drewnianej. Cerkiew została zbudowana w 1586 r. mogła być pierwotnie cerkwią filialną parafii w Żukowie; pierwsza potwierdzona informacja o parochii w Gorajcu pochodzi z przywileju króla Zygmunta III z 1618 r. Liczne remonty i przebudowy znacznie zmieniały wygląd i wystrój cerkwii. Od 1947 r. była wykorzystywana jest jako kaplica filialna parafii w Cieszanowie.
Przez kilka wieków zespół cerkiewny otoczony był drewnianym parkanem, wspartym w XIX w. na murowanych słupach. W roku 2006 zbudowany został nowy parkan. Stojąca obok cerkwi drewniana dzwonnica z 1860 r. została przeniesiona z Majdanu Sieniawskiego. Pierwotna drewniana dzwonnica z przełomu XVIII i XIX w.  została rozebrana w połowie lat 70. XX w. podczas poszerzania drogi. Elementy wyposażenia cerkwi znajdują się w składnicy ikon na  Zamku w  Łańcucie


Zobacz także:

ŁAŃCUT: WYCIECZKA - PAŁAC, WOZOWNIA, PARK. FOTORELACJA


















Chotylub

W 1977–1981 miejscowość nazywała się Lubice. Wieś w województwie podkarpackim, w powiecie lubaczowskim, w gminie Cieszanów. Powstała w roku 1565 i do II wojny światowej zamieszkana była w połowie przez ludność narodowości ukraińskiej. W latach 1944–1945 Chotylub doznał wielu zniszczeń wskutek walk z oddziałami UPA.



Cerkiew Opieki Najświętszej Marii Panny

Pierwszą cerkiew zbudowano w II poł. XVII w., następną w 1693 r. a obecna powstała na tym samym miejscu w 1888 r., być może z zachowaniem elementów starszej budowli. Włączona do Podkarpackiego Szlaku Architektury. Położona na pagórku pośrodku wsi, przy drodze z Cieszanowa do Brusna. Po wysiedleniu ludności ukraińskiej cerkiew wykorzystywana była od 1947 jako kościół filialny parafii w Cieszanowie. W 1986 dobudowano do niej nieproporcjonalnie duży przedsionek. Od czasu zbudowania nowego, murowanego kościoła w 2001 r. cerkiew stoi zamknięta. W pobliżu cerkwi znajduje się trójarkadowa dzwonnica zbudowana na początku XX w. z kamienia, otynkowana, obecnie bez dzwonów.












Zobacz także:



26 listopada

26 listopada

Wrr.... Brrr..... czyli rzecz o wynalazku...

Wrr.... Brrr..... czyli rzecz o wynalazku...



"Jeszcze nie było filozofa, który
Cierpliwie znosił ból zęba, choć stylem
Pisywał boskim i dumnie pomiatał
Złym losem i cierpieniami."

W.Szekspir, Wiele hałasu o nic, Akt V, scena 1.







Taaak...

Po tym filozoficznym, egzystencjalnym cytacie z największego dramaturga wszechczasów możecie się już chyba domyśleć, że dziś będzie o... stomatologii. Konkretnie o elemencie wyposażenia gabinetu stomatologicznego.
Wpis ilustrują zdjęcia, które zrobiłam w lipcu b.r w skansenie w Lublinie, a przedstawiają one modelowy małomiasteczkowy gabinet stomatologiczny z lat 30-tych XX w.







Turbina pracuje z szybkością 200 000 – 450 000 obr./1 min. W przeciwieństwie do wiertarek wolnoobrotowych nie jest napędzana przez silnik, ale sprężonym powietrzem.

Wiecie już, o czym mowa?

Oczywiście, to narzędzie maszynowe służące do opracowania twardych tkanek zęba oraz materiałów stomatologicznych za pomocą wierteł dentystycznych.

Wiertło dentystyczne.

Czemu nie nim, tylko maczetą, siał grozę Jason Voorhees z horroru Piątek 13tego? Może dlatego, że trudno biegać za ludźmi wlekąc za sobą cały unit stomatologiczny..?
No dobra, to taki żart. Ale biorąc pod uwagę, jakie przerażenie budzi sama myśl o dentystycznym wiertle, chyba nie taki pozbawiony sensu.

Już ok. 5 tysięcy lat p.n.e. umiano wiercić w zębach otwory (!). W Pakistanie znaleziono czaszki, w których zębach trzonowych znaleziono otwory o głębokości dochodzącej do 3,5 milimetra. Do borowania używano najprawdopodobniej małego łuku, którego cięciwa obracała krzemienne wiertło - takie wiertło znaleziono w miejscu wykopalisk.

Pierwszy nowożytny opis borowania zębów pochodzi z roku 1427 - Giovanni d’Arcoli, kierujący katedrą medycyny na Uniwersytecie w Padwie opisał wówczas metodę borowania zębów i wypełniania ich złotem. Po raz pierwszy wiertarkę z mechanizmem obrotowym opisał Pierre Fauchard w książce Chirurg dentysta. Podobnego urządzenia używał John Greenwood, dentysta Jerzego Waszyngtona, a wiertło rozkręcał nogą za pomocą... kołowrotka swojej babki.

Dentystyczna wiertarka z mechanizmem napędowym przypominającym maszynę do szycia powstała w 1871 roku  - pierwsze urządzenie napędzane ręcznie przy pomocy korbki i linki przenoszącej napęd zaprezentował angielski dentysta James Morrison. 
Do lat 30-tych XX w. można było spotkać takie właśnie (napędzane za pomocą nożnego pedału) maszyny, stopniowo wypierane przez te o napędzie elektrycznym.


Wiertarka wchodzi w skład w/w unitu stomatologicznego.
Unit stomatologiczny to podstawowe wyposażenie gabinetu stomatologicznego, na które składa się: fotel stomatologiczny, stolik lekarza, stolik asysty, sterownik nożny, blok spluwaczki, lampa zabiegowa oraz konsola lekarza z urządzeniami oraz blok zasilania. Konsola zawiera: turbinę, mikrosilnik (do niego mocuje się różnego rodzaju wiertła stomatologiczne, w zależności od aktualnych potrzeb) oraz dmuchawkę wodno-powietrzną. (Wiertło i tkanki skrawane muszą być podczas pracy chłodzone wodą, gdyż powstające ciepło negatywnie wpływa na żywe tkanki zęba.) 




Oczywiście gabinety dentystyczne są dziś wyposażone w całą masę różnorodnych sprzętów specjalistycznych, m. in. w autoklawy, które możecie obejrzeć na stronie: 



22 listopada

22 listopada

ROZTOCZE I JEGO CERKWIE. CZ. 2. TRASA: WOLA WIELKA-WERCHRATA-HORYNIEC ZDRÓJ-RADRUŻ

ROZTOCZE I JEGO CERKWIE. CZ. 2. TRASA:  WOLA WIELKA-WERCHRATA-HORYNIEC ZDRÓJ-RADRUŻ

 Zapraszam na moją drugą propozycję trasy

ROZTOCZE I JEGO CERKWIE




Moja profesjonalna mapka poglądowa:
 


Odległości:

WOLA WIELKA -WERCHRATA: 8, 4 KM

WERCHRATA-HORYNIEC ZDRÓJ :12, 7 KM

HORYNIEC-ZDRÓJ - RADRUŻ: 3, 5 KM



Czas:
  • OGLĄDANIE WOLI WIELKIEJ: OK. 15M MIN.
  • OGLĄDANIE WERCHRATY: OK. 20 MIN.
  • OGLĄDANIE HORYŃCA: OK. 1 h ( Z OBIADEM OK. 2 h)
  • OGLĄDANIE ZESPOŁU CERKIEWNEGO W RADRUŻU: OK. 40 MIN. (BEZ PRZEWODNIKA I BEZ WSTĘPU DO CERKWI)- OK. 2 h (TRZEBA CZEKAĆ NA PRZEWODNIKA I WPUSZCZENIE DO CERKWI NA OKREŚŁONĄ GODZINĘ)
  • OGLĄDANIE CERKWI ŚW. MIKOŁAJA W RADRUŻU: OK. 20 MIN.


CAŁA TRASA: 24, 6 KM, 30 MIN

ZWIEDZANIE:  OK. 3 H - OK. 4 h

CAŁA WYCIECZKA: OK. 4 - 5 h





Wola Wielka


Wieś w województwie podkarpackim, w powiecie lubaczowskim, w gminie Narol.



Cerkiew Opieki Bogurodzicy

Dawna cerkiew grekokatolicka, wzniesiona w 1755. W latach 1947–1994 użytkowana jako rzymskokatolicki kościół filialny Parafii Matki Bożej Śnieżnej w Łukawicy. Od 1994 pozostaje nieczynna.
Cerkiew wraz z drewnianą dzwonnicą, przycerkiewnym cmentarzem i ogrodzeniem wpisano na listę zabytków i włączono do podkarpackiego Szlaku Architektury Drewnianej.
Postawił ją wójt wsi Bazyli Szcziry z wiejską gromadą. Jest zbudowana z drewna sosnowego. W 1844 wykonano kamienną podmurówkę, dobudowano zakrystię i przystawiono w nawie chór muzyczny. W 1857 odnowiono dzwonnicę. W latach 90 XIX wieku przebudowano zakrystię oraz dach nad nawą, który pokryto blachą. W 1893 wykonano polichromię ścian. W 1902 zamontowano ikonostas. W 1927 zamieniono pokrycie dachów z gontowego na blaszane.
Obecnie część wyposażenia cerkwi znajduje się w muzeach w Łańcucie i Lubaczowie (byliśmy).


Zobacz także:



Obok świątyni znajduje się drewniana dwukondygnacyjna dzwonnica (wyglądała jak składzik rupieci i widzę, iż nie poświęciłam jej żadnego zdjęcia..!) Wokół cerkwi można zobaczyć wapienne nagrobki z ośrodka kamieniarskiego w Bruśnie. Cerkiew jest malowniczo przycupnięta na pagóreczku za kamiennym mostkiem.


















Werchrata (1977−1981 - Boguszów)

Wieś położona w województwie podkarpackim, w powiecie lubaczowskim, w gminie Horyniec-Zdrój, w górnym odcinku doliny rzeki Raty, (dopływu Bugu) na Roztoczu Południowym. Jest to jedna z największych w Polsce wsi pod względem powierzchni. Werchrata wzmiankowana była w XII w. W źródłach z 1444 nazywana "Wyrzchratha" czyli wierch nad Ratą. Na przełomie XVI i XVII w. była wsią królewską w województwie bełskim. Właścicielem Werchraty był August Łoś, powstaniec, poseł na Sejm Galicyjski i do Rady Państwa.
Pałac Łosiów możecie zobaczyć we wpisie o Narolu.
W XIX w. wieś miała 440 domów i liczyła 2372 mieszkańców. W 1947 była to niemal w całości ludność ukraińska. W czasie starć z oddziałami UPA w 1947 prawie cała zabudowa wsi uległa zniszczeniu, a ludność wysiedlono.

W centrum miejscowości znajduje się cmentarz z I wojny światowej.





Na początku XIV wieku późniejszy prawosławny metropolita kijowski Piotr założył w Werchracie monaster Przemienienia Pańskiego. Monaster zwany „Piotrowym” był ważnym centrum ikonograficznym, i odegrał ważną rolę w rozwoju życia zakonnego Księstwa Halicko-Wołyńskiego. Przez Werchratę prowadzi  szlak turystyczny św. Brata Alberta (z Narola do Horyńca-Zdroju), związany z działalnością i życiem św. Brata Alberta Chmielowskiego i bł. Bernardyny Marii Jabłońskiej.



We wsi znajduje się kolejowe polsko-ukraińskie przejście graniczne oraz suchy port służący wymianie towarowej pomiędzy Polską i Ukrainą.





Cerkiew św. Jerzego


Dawna cerkiew greckokatolicka, wzniesiona w 1910. Zbudowano ją prawdopodobnie na miejscu wcześniejszej drewnianej według projektu znanego ukraińskiego architekta Wasyka Nahirnego. Po 1947 przejęta przez kościół rzymskokatolicki, ale przez wiele lat nieużytkowana. Od 1974 pełni funkcję kościoła parafialnego parafii w Werchracie. Obecnie współużytkowana przez grekokatolików. W 1980 przeszła gruntowny remont. Jest to duża murowana budowla wzniesiona w stylu neobizantyjskim, otynkowana, na planie krzyża, z ogromną centralnie umieszczoną kopułą, o wystroju klasycystycznym. Pozostałością dawnego wystroju jest umieszczona w bocznym ołtarzu ikona Bogurodzicy Hodogitri z końca XVII wieku. Oprócz tego najcenniejszymi z obecnego wyposażenia są cztery drewniane barokowe figury z XVIII wieku, przeniesione z nieczynnego kościoła w Uhnowie na Ukrainie. 



















Horyniec - Zdrój

Zapraszam do oddzielnego wpisu poświęconego tej miejscowości i jej dawnej cerkwi.
Copyright © 2014 Wszystkie moje bziki , Blogger